By John Iremil Teodoro
NAGAËGTAS gid ako kon ginatawag nga Antique Airport ang Evelio B. Javier Airport. Para kanakën sala dya kag sangka sahi kang historical revisionism. Si Senador Loren Legarda gid ang mahilig nga tawgon dya nga “Antique Airport.” Daw allergic gid sa ngaran nga Evelio B. Javier. Kunsabagay, ang pinakasikat nga quotation nga naghalin kay Evelio amo ang, “Ang puwesto sa gobyerno bëkët it bërëgasan, bëkët it paranubliën.”
Ang hëngëd nga pagtawag kang Evelio B. Javier Airport bilang Antique Airport sa mga speech kag social media account kang senadora indi lamang simple nga pag-ilis kang ngaran kang sangka airport. Sangka pagpara dya sa legasiya kang good governance ni anay Evelio B. Javier kag sa anang pagkamartir para sa demokrasya. Si Beloy ang “Impossible Dream” kang mga Antikenyo, simbolo kang kamayad kang sangka politiko nga nagapati nga bëkët it bërëgasan ukon parangabuhian ang kaban kang banwa.
Historical revisionism dya hay daw gusto ilipatan ni Senadora Legarda nga si Evelio martir kang diktadurya kag kang madëlëm ng pagdumarahan ni Ferdinand Marcos Sr. Ang pagpatay kana sa plasa kang San Jose de Buenvista nga ginatawag kar-on nga Evelio B. Javier Freedom Park katong Pebrero 11, 1986 sara sa mga rason kon andë tnag-People Power Revolution sa EDSA nga nagpukan ang mga Marcos.
Siyempre, tëngëd sa Uniteam nga nangin Unitae rën kadya, nangin presidente si Ferdinand Marcos Jr. ukon si BBM. Man-an man kang tanan nga traditional politician kag political butterfly si Senadora Legarda. Ti kundi kay BBM liwan tana nagadëkët kadya. Kon sin-o ang president rugto tana. Amo ria siguro nga kang gin-inagurahan ni BBM ang EBJ Airport katong Enero 19, “Antique Airport” ang ginamitlang na para indi siguro ma-remind ang presidente parte sa sangka prominente nga biktima kang diktadurya kang tatay na.
Don’t get me wrong. Ginadayaw kag ginapasalamatan ko gid si Senadora Legarda sa duro nga mga mayad nga nahimu na para sa Antique kapin pa gid sa patag kang sining, kultura, kag edukasyon. Na-organize ang mga creative industry pareho kang patadyong sa Bagtason, na-renovate ang Old Capitol Building nga may sanga kang National Museum kag may nami nga Provincial Library, kag ginabubuan na kang funding ang University of Antique amo nga naganami ang kalidad kag indi rën kinahanglan kang mga Antikenyo nga magpa-Iloilo pa para magkolehiyo.
Kag siyempre ang senadora man ang sa likod kon andët may biyahe ang eroplano direkta sa Antique nga nag-umpisa kang congresswoman tana kato. Tëngëd man kana, na-upgrade ang EBJ Airport. Pati ang San Jose de Buenavista Esplanade, nga ginakuwestiyon kadya kang AMLIG Antique sa korte hay apektado ang mga pawikan kag ang parangabuhian kang mga mangingisda sa lugar, nga proyekto na paborito nga walking area sa aga kag sa hapon kon sa Maybato ako.
Pero indi ko gid mapalampas ang pag-ilis kang ngaran kang airport sa Antique hay pagbastos dya sa handëmanan kag legasiya ni Evelio B. Javier. Amo gani nga nagaëgtas man ako kay Gobernador Paolo Javier, nga hinablës ni Evelio, nga sunòd-sunòd man gamit kang “Antique Airport.” Ang social media team kang kapitolyo gina-parrot man lang ang social media team ni Legarda.
Maintiyendihan ko kon hëlas lang kay Senadora Loren nga paraën ang ngaran ni Evelio. Pero si Paolo? Javier apelyido na? Hinablës? At least ang mga Legarda, bëkët man gid mga taga-Antique. Kunsabagay, daw mas taga-Manila man gid man si Paolo kaysa taga-Antique. Daw pirme man lang nagauli sa Manila hay rugto nagaistar ang pamilya na.
May friend ako nga close kay Gobernador Paolo kag ginahambalan ko nga kun-an na ang gobernador nga indi magpasugot sa mga Legarda nga islan ang ngaran kang airport. Ang sabat kuno kang gobernador, indi madali-dali islan ang ngaran kang airport hay ang location identifier code nga EUQ ana dya kang International Air Transport Association. Pero nagaduros gihapon ang mga mata ko hay ang inauguration marker nga ginlunsar nanda sa EBJ Airport sa sëlëd lang kang parenthesis ang ngaran nga Evelio B. Javier. Napamensar ko rën lang nga basi allergic gid man siguro ang mga trapo sa good governance nga ginasimbolo ni Evelio.
Kang Lunes nagpaguwa ang Philippine Air Lines kang advisory nga umpisa sa Marso 29, 2026 untatën rën nanda ang pagbiyahe kang mga eroplano nanda nga may elisi ukon turboprop halin sa Ninoy Aquino International Airport. Ti, dalahig gid ang flight nanda sa Antique. Nasëbëan gid ako. Naanad rën ako nga sa EBJ Airport nagahëgpa kag nagasakay. Sa banwa lang dya kang San Jose de Buenavista. Rapit lang sa balay namën sa Maybato. Kataramad magbiyahe halin sa Iloilo Airport pa-Maybato kag vice versa.
Daw karadlawan dya nga balita hay kang sarang bulan lang gin-inagurahan ang bag-o nga terminal kang EBJ Airport. Napalapad rën ang runway kag ginatapos rën ang sugpon ka dya. Hambal kang mga eksperto, puwede rën dya hëgpaan kang mga daragkël nga eroplano.
Nagasarig ako nga mapangitaan dya kang medyos ni Senador Legarda. Sa pamatyag ko it is a matter of time may mabiyahe sa EBJ Airport nga mas bahël nga eroplano. Kon matabo dya, pasalamatan ko gid tana. Basta indi na lang pagtawgon nga Antique Airport ang Evelio B. Javier Airport hay nagaindakal gid ang dugo ko, ang dugo ko bilang Antikenyo.
***
Si John Iremil Teodoro nga taga-San Jose de Buenavista, Antique sangka full professor sa Departamento kang Literatura kang De La Salle University sa Manila kon diin tana man ang direktor kang Bienvenido N. Santos Creative Writing Center. Nangin Sekretaryo Heneral tana kang Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ginabaton na ang S.E.A. WRITE Award halin sa Kaharian kang Thailand katong 2019.
